Rośliny doniczkowe mogą wspierać jakość powietrza w domu, ale nie zastąpią wentylacji ani oczyszczacza. Ich działanie obejmuje liście, korzenie i mikroorganizmy żyjące w podłożu, a efekty zależą od kondycji rośliny oraz warunków uprawy. Badania NASA Clean Air Study spopularyzowały temat pochłaniania przez rośliny wybranych lotnych związków organicznych, między innymi formaldehydu i benzenu.
Jak rośliny filtrują powietrze?
Liście uczestniczą w wymianie gazowej i mogą pochłaniać część zanieczyszczeń obecnych w powietrzu. Podczas fotosyntezy roślina pobiera dwutlenek węgla i wytwarza tlen, natomiast transpiracja, czyli oddawanie pary wodnej przez liście, pomaga podnosić wilgotność w suchym pomieszczeniu.
Nie należy jednak przypisywać całego działania samym liściom. Ważny jest także system korzeniowy oraz podłoże. Mikroorganizmy żyjące w glebie mogą uczestniczyć w rozkładzie niektórych związków organicznych, które następnie są wykorzystywane przez roślinę lub przekształcane w prostsze substancje. W warunkach domowych skala tego procesu zależy między innymi od liczby roślin, ich wielkości, światła i wentylacji, dlatego wyników laboratoryjnych nie można bezpośrednio przenosić na każde mieszkanie.
W kontekście roślin domowych najczęściej wymienia się następujące zanieczyszczenia:
- Formaldehyd, obecny między innymi w niektórych materiałach wykończeniowych, meblach i klejach.
- Benzen, który może pochodzić z farb, tworzyw sztucznych i części produktów używanych we wnętrzach.
- Ksylen, spotykany w otoczeniu niektórych rozpuszczalników, farb i materiałów drukarskich.
- Trichloroetylen, wykorzystywany w wybranych środkach technicznych i przemysłowych.
Które kwiaty oczyszczają powietrze w domu?
Najlepszy wybór nie zależy wyłącznie od listy związków, które dana roślina może pochłaniać. Gatunek musi jeszcze dobrze rosnąć w konkretnym miejscu. Zdrowy okaz ustawiony w odpowiednim świetle będzie lepszym wsparciem mikroklimatu niż roślina osłabiona przez brak światła lub przelanie.
| Roślina | Wymagania świetlne | Podlewanie | Zastosowanie |
|---|---|---|---|
| Skrzydłokwiat | Światło rozproszone, półcień | Umiarkowane, podłoże lekko wilgotne | Salon, sypialnia, biuro |
| Sansewieria | Od półcienia do jasnego stanowiska | Rzadkie, po przeschnięciu podłoża | Biuro, sypialnia, miejsca dla początkujących |
| Epipremnum złociste | Światło rozproszone, toleruje słabsze światło | Umiarkowane, po częściowym przeschnięciu ziemi | Półki, kwietniki, wnętrza z małą ilością miejsca |
| Dracena | Jasne, rozproszone światło | Umiarkowane | Salon, biuro, reprezentacyjne wnętrza |
Skrzydłokwiat dobrze pasuje do pomieszczeń z rozproszonym światłem i wyższą wilgotnością. Jest często wymieniany wśród roślin pochłaniających formaldehyd, benzen i trichloroetylen. Gdy zaczyna więdnąć z powodu przesuszenia, zwykle szybko sygnalizuje potrzebę podlania, ale nie powinien stać stale w mokrej ziemi.
Sansewieria, nazywana także wężownicą, sprawdza się u osób, które podlewają rośliny nieregularnie. Magazynuje wodę w liściach, dlatego znosi przesuszenie lepiej niż wiele gatunków tropikalnych. Nadmiar wody jest dla niej większym zagrożeniem niż krótkotrwały brak podlewania.
Epipremnum złociste to szybko rosnące pnącze, które można prowadzić po podporze albo pozwolić mu zwisać z półki. Toleruje mniej intensywne światło, choć odmiany z jaśniejszymi liśćmi potrzebują go więcej, aby zachować wybarwienie.
Dracena tworzy smukłą, dekoracyjną formę i dobrze pasuje do biura lub większego salonu. Najlepiej rośnie w jasnym, rozproszonym świetle. Jej podłoże powinno przeschnąć między podlewaniami, ponieważ stałe zawilgocenie sprzyja gniciu korzeni.
Jak dobrać roślinę do wnętrza?
Przed zakupem nie zaczynaj od nazwy gatunku. Najpierw sprawdź warunki, które możesz zapewnić roślinie:
- Oceń światło. Zobacz, czy miejsce znajduje się przy jasnym oknie, w półcieniu czy w głębi pomieszczenia. Nie ustawiaj rośliny wymagającej słońca w ciemnym kącie tylko dlatego, że dobrze wygląda na zdjęciu.
- Sprawdź wilgotność i temperaturę. Sypialnia z suchym powietrzem od ogrzewania będzie lepsza dla sansewierii niż dla paproci, która potrzebuje bardziej wilgotnego otoczenia.
- Uwzględnij czas na pielęgnację. Przy nieregularnym trybie dnia wybierz gatunek tolerujący przesuszenie, a nie roślinę wymagającą częstego kontrolowania podłoża.
- Dopasuj rozmiar i doniczkę. Duża roślina potrzebuje miejsca oraz stabilnego pojemnika z odpływem. W małym biurze lepsze może być epipremnum na półce niż dracena stojąca na podłodze.
Rośliny w sypialni są bezpieczne. Ich nocna wymiana gazowa nie zużywa tlenu w ilości, która mogłaby zagrozić domownikom. Trzeba natomiast sprawdzić, czy konkretny gatunek nie jest toksyczny dla dzieci lub zwierząt, jeśli liście mogą znaleźć się w ich zasięgu.
Jak utrzymać ich działanie?
Podstawą jest pielęgnacja bez skrajności. Przelewanie osłabia korzenie i może prowadzić do chorób, a kurz na liściach ogranicza dostęp światła. Podlewaj roślinę dopiero wtedy, gdy wymaga tego dany gatunek, używaj doniczki z odpływem i co pewien czas delikatnie przecieraj większe liście.
Jedna doniczka nie zmieni jakości powietrza w całym mieszkaniu. Rośliny najlepiej traktować jako element wspierający mikroklimat, obok sprawnej wentylacji, ograniczania źródeł zanieczyszczeń i regularnego wietrzenia.
Notka ekspercka: najczęstszym błędem w uprawie roślin oczyszczających powietrze jest przelewanie. Zdrowy system korzeniowy wymaga dostępu do powietrza, dlatego podłoże powinno przesychać zgodnie z wymaganiami gatunku.
