Nie należy jeść pomidorów, na których widać objawy zarazy ziemniaczanej. Nie pomoże też odkrojenie brunatnej plamy, ponieważ patogen może przenikać w głąb miąższu i komór nasiennych. Zdrowe owoce z krzaka, na którym pojawiła się choroba, można zebrać tylko po dokładnej selekcji i obserwować osobno.
Czy można jeść pomidory z zarazą ziemniaczaną?
Zarazę ziemniaczaną wywołuje organizm grzybopodobny Phytophthora infestans. Na owocach choroba pojawia się najczęściej jako twarde, nieregularne, brunatne lub wodniste plamy. Z czasem zmiany mogą ciemnieć, zapadać się i przechodzić w zgniliznę.
Owoc z choćby jedną podejrzaną plamą należy wyrzucić w całości. Wykrawanie chorego fragmentu nie jest bezpieczną metodą, ponieważ zakażenie może obejmować tkanki niewidoczne z zewnątrz. Taki pomidor nie powinien trafiać ani na surowo na talerz, ani do sosu, przecieru czy innego przetworu.
Jeśli masz wątpliwość co do stanu owocu, nie jedz go i nie próbuj go przetwarzać.
Jak ocenić owoce po pojawieniu się choroby?
Sama obecność zarazy na roślinie nie oznacza, że każdy pomidor jest już porażony. Trzeba jednak obejrzeć każdy owoc osobno, zwłaszcza okolice szypułki, miejsca styku z liśćmi oraz fragmenty, które długo pozostawały wilgotne.
| Wygląd owocu | Decyzja | Dlaczego? |
|---|---|---|
| Brunatna, twarda lub wodnista plama | Utylizować | Zmiana może sięgać głębiej, niż wskazuje jej powierzchnia. Odkrawanie nie zapewnia bezpieczeństwa. |
| Miękka zgnilizna, zapadnięcie, nieprzyjemny zapach | Utylizować | Owoc jest wyraźnie rozłożony i nie nadaje się do jedzenia ani przetworów. |
| Owoc zdrowy z wyglądu, zebrany z krzaka z objawami na liściach | Obserwować osobno | Może nie być porażony, ale należy go oddzielić od reszty i kontrolować podczas dojrzewania. |
| Owoc bez plam, zaczynający się wybarwiać | Można zebrać i obserwować | Wczesny zbiór może ograniczyć straty, jeśli pomidor pozostaje suchy i nie ma żadnych zmian. |
Zdrowo wyglądający pomidor z chorej rośliny nie jest tym samym co owoc z widocznymi objawami. Nie ma potrzeby automatycznie wyrzucać wszystkich owoców z takiego krzaka, ale trzeba liczyć się z tym, że plamy mogą pojawić się już po zbiorze. Każdy egzemplarz z późniejszą zmianą należy od razu odseparować.
Jak zebrać owoce z zagrożonej uprawy?
Gdy zaraza szybko się rozwija, wcześniejszy zbiór zdrowych, zielonych lub zaczynających się wybarwiać pomidorów może uratować część plonu. Podczas pracy ograniczaj kontakt owoców z porażonymi liśćmi i pędami. Najważniejsze zasady zbioru są następujące:
- Zrywaj ostrożnie – najlepiej z szypułką, bez obijania i uszkadzania skórki.
- Sortuj od razu – owoce z plamami odkładaj oddzielnie i nie przenoś ich razem ze zdrowymi.
- Nie myj owoców przed przechowywaniem – usuń z nich wilgoć i zabrudzenia delikatnie, a do mycia przystąp dopiero przed jedzeniem.
- Układaj pojedynczo – wybierz suche, przewiewne miejsce, w którym pomidory nie będą się stykały.
- Kontroluj codziennie – każdy owoc z nową brunatną plamą natychmiast usuń z przechowywanej partii.
Nie zostawiaj zdrowych owoców w zamkniętym, wilgotnym pojemniku ani w grubych warstwach. W takich warunkach ewentualne zmiany mogą rozwijać się szybciej, a jeden chory pomidor może stykać się z kilkoma kolejnymi.
Co zrobić z chorymi owocami i krzakami?
Porażone owoce, liście i pędy wynieś z grządki możliwie szybko. Nie zostawiaj ich pod roślinami, ponieważ wilgotne resztki mogą podtrzymywać źródło infekcji. Nie wrzucaj ich też do przydomowego kompostownika, zwłaszcza gdy choroba aktywnie się rozwija.
Po usuwaniu chorych części oczyść i zdezynfekuj narzędzia, a następnie umyj ręce. Dzięki temu ograniczysz przenoszenie patogenu na kolejne krzaki. Przy silnym porażeniu całej rośliny rozsądniej usunąć ją w całości niż pozostawić jako źródło dalszej infekcji.
Resztki zagospodaruj zgodnie z lokalnymi zasadami odbioru odpadów. Jeżeli przepisy dopuszczają przekazanie takich odpadów do frakcji bio, postępuj według wytycznych gminy. W przeciwnym razie wybierz wskazaną lokalnie formę utylizacji, zamiast składować chore części na kompoście lub przy grządce.
W uprawie ograniczaj też wilgoć na liściach. Podlewaj przy ziemi, zapewnij roślinom przewiew i wietrz szklarnię lub tunel. Osłona zmniejsza kontakt z deszczem, ale nie chroni przed zarazą, jeśli powietrze jest stale wilgotne i nie ma wymiany powietrza.
Pomidory z plamami zarazy ziemniaczanej wyrzuć w całości. Zdrowe owoce z zagrożonego krzaka zbierz wcześniej, przechowuj osobno i regularnie sprawdzaj. Przy jakiejkolwiek zmianie nie próbuj ich ratować przez odkrawanie.
Artykuł ma charakter informacyjny i nie zastępuje porady specjalisty z zakresu bezpieczeństwa żywności ani ochrony roślin.
