Warzywa sieje się wtedy, gdy gleba ma temperaturę pozwalającą na kiełkowanie, a ryzyko przymrozków jest niewielkie. Kalendarz podaje orientacyjne terminy, lecz w chłodniejszych regionach siew może opóźnić się o kilka dni lub tygodni. Gatunki odporne na chłód trafiają do gruntu już wczesną wiosną, natomiast ciepłolubne najlepiej siać po 15 maja, czyli po okresie zimnych ogrodników.
Kalendarz siewu warzyw według pór roku
Najłatwiej planować prace w czterech sezonowych etapach. Wiosną zaczyna się siew warzyw odpornych na chłód, latem można wykorzystać puste grządki po wczesnych zbiorach, a jesienią i zimą wysiewa się gatunki, które rozpoczną wzrost dopiero po zimie.
| Pora roku | Warzywa odporne na chłód | Warzywa ciepłolubne | Uwagi |
|---|---|---|---|
| Wiosna – od końca lutego do kwietnia | Marchew, pietruszka, pasternak, bób, groch, cebula, rzodkiewka, rzodkiew, rukola, sałata, szpinak | Brak lub pojedyncze gatunki przy wyjątkowo ciepłej glebie | Pasternak można siać pod koniec lutego, jeśli ziemia odmarzła. W marcu i kwietniu gleba powinna być już przygotowana do siewu. |
| Późna wiosna i lato – od maja do czerwca | Burak, marchew, pietruszka, koper, rzodkiew zimowa | Fasola, ogórek, cukinia, dynia, kabaczek, patison, fasolnik | Warzywa ciepłolubne siej po 15 maja. Fasolę karłową można wysiewać partiami co 1–2 tygodnie. |
| Lato – od lipca do sierpnia | Roszponka, rukola, rzodkiewka, szpinak, mizuna, komatsuna, kapusta pekińska | Niektóre odmiany fasoli, a także szpinak nowozelandzki przy odpowiednio ciepłej glebie | To dobry termin na poplony po zbiorze grochu, sałaty i wczesnych warzyw. Siewy wymagają regularnego podlewania. |
| Jesień i zima – od września do grudnia | Roszponka, sałata zimowa, szpinak, marchew, pietruszka, pasternak, koper | Brak | Od października możliwy jest siew ozimy. Nasiona powinny przetrwać zimę w glebie i wykiełkować wiosną. |
W marcu siej przede wszystkim warzywa odporne na chłód, takie jak bób, groch, marchew, pietruszka, pasternak, rzodkiewka i szpinak. Wczesny termin ogranicza ryzyko przedwczesnego kwitnienia rzodkiewki oraz szpinaku, a nasiona korzystają z wilgoci po zimie.
Kwiecień jest dobrym miesiącem na buraki, marchew, pietruszkę, koper, sałatę i rzodkiewkę. W maju można siać warzywa korzeniowe przez cały miesiąc, ale cukinię, dynię, ogórki, fasolę i patisony dopiero po ustąpieniu większego ryzyka przymrozków. W czerwcu i lipcu warto zagospodarować opróżnione grządki, wysiewając między innymi buraki, roszponkę, kapustę pekińską lub rzodkiew zimową.
Od sierpnia do września dobrze udają się rośliny o krótkim okresie wegetacji, między innymi rukola, mizuna, komatsuna i rzodkiewka. W październiku, listopadzie, a podczas odwilży także w grudniu, można przeprowadzić siew ozimy.
Dlaczego warto siać warzywa przed zimą?
Siew ozimy wykonuje się późną jesienią lub zimą, gdy ziemia jest już chłodna, ale można przygotować płytkie rowki. Nasiona nie powinny wykiełkować przed nadejściem mrozów. Pozostają w stanie spoczynku i rozpoczynają wzrost dopiero wiosną.
Najczęściej przed zimą wysiewa się marchew, pietruszkę, pasternak i koper. Taki termin pozwala wykorzystać wilgoć pochodzącą z opadów jesienno-zimowych oraz roztopionego śniegu. Jest to szczególnie istotne dla pasternaku, który kiełkuje długo i najlepiej wschodzi przy stałej wilgotności. Jego nasiona zaczynają kiełkować już przy temperaturze gleby około 2°C.
Wczesny siew marchwi może ograniczyć uszkodzenia korzeni powodowane przez połyśnicę marchwiankę. Termin siewu sprawia, że rośliny rozwijają się wcześniej, zanim szkodnik osiągnie największą aktywność. Nie jest to jednak pełna ochrona, dlatego stanowisko nadal wymaga obserwacji.
Siew ozimy przynosi kilka korzyści:
- nasiona korzystają z naturalnej wilgoci po zimie,
- rośliny mogą rozpocząć wzrost bardzo wcześnie,
- korzenie marchwi są mniej narażone na część uszkodzeń powodowanych przez połyśnicę marchwiankę,
- pasternak ma lepsze warunki do wschodów niż przy późnym siewie w przesuszoną glebę.
Po siewie można przykryć grządkę białą agrowłókniną albo luźno ułożyć gałązki iglaste. Osłona ogranicza utratę wilgoci podczas bezśnieżnej zimy, ale nie powinna utrudniać odpływu nadmiaru wody.
Jak zaplanować siew współrzędny?
Siew współrzędny polega na umieszczaniu obok siebie gatunków, które dobrze wykorzystują przestrzeń lub pomagają ograniczać presję szkodników. Dobrym przykładem jest marchew i cebula. Możesz także wysiać rzodkiewkę w tym samym rzędzie co marchew albo pietruszkę. Rzodkiewka wschodzi szybciej, wyznacza rząd i zostaje zebrana, zanim warzywa korzeniowe potrzebują więcej miejsca.
Przed siewem przygotuj grządkę w kilku prostych krokach:
- Usuń chwasty i większe resztki roślinne.
- Wymieszaj dojrzały kompost z wierzchnią warstwą gleby.
- Spulchnij podłoże, aby korzenie mogły rosnąć bez przeszkód.
- Wyrównaj powierzchnię grabiami i usuń większe bryły ziemi.
Unikaj zbyt głębokiego umieszczania drobnych nasion, zwłaszcza marchwi, pietruszki i sałaty. Po siewie podłoże powinno być wilgotne, lecz nie rozmoknięte. W czasie suszy podlewaj delikatnym strumieniem, aby nie wypłukać nasion z rowków.
Najlepszy termin siewu wyznaczają temperatura gleby, wilgotność i prognoza przymrozków. Daty w kalendarzu pomagają zaplanować prace, ale nie zastępują obserwacji warunków na konkretnej działce.
