Obornik kurzy stosuje się głównie pod warzywa o dużych wymaganiach pokarmowych, między innymi pomidory, ziemniaki, kukurydzę oraz warzywa kapustne. To jednak nawóz bardzo skoncentrowany, bogaty w azot, dlatego świeży nie może trafiać bezpośrednio pod sadzonki ani kiełkujące nasiona. Najbezpieczniej użyć obornika granulowanego, dobrze przekompostowanego materiału albo gnojówki rozcieńczonej wodą w proporcji 1:10.
Dlaczego obornik kurzy wymaga ostrożności?
Kurzeniec zawiera azot, fosfor, potas oraz mikroelementy, między innymi bor i molibden. Jego składniki są silnie skoncentrowane, a azot występuje w dużej części w związkach, które podczas rozkładu mogą uwalniać amoniak. Zbyt duża ilość nawozu prowadzi do zasolenia podłoża, uszkodzenia korzeni i zahamowania wzrostu.
Obornik kurzy ma odczyn zasadowy, w przybliżeniu pH 7,5. Może więc podnosić pH gleby, co bywa korzystne na podłożach kwaśnych, ale nie jest pożądane bez kontroli na glebie już obojętnej lub zasadowej. Przy większych uprawach dobrze wykonać analizę gleby przed nawożeniem.
Pod jakie warzywa stosować obornik kurzy?
Najlepiej przeznaczyć go pod gatunki, które szybko rosną, długo zajmują grządkę i potrzebują dużej ilości składników pokarmowych. Do tej grupy należą:
- Pomidory, szczególnie uprawiane przez cały sezon w gruncie lub pod osłonami.
- Ziemniaki, które tworzą dużą masę liści i bulw.
- Kukurydza, wymagająca zasobnego podłoża i dużej ilości azotu.
- Warzywa kapustne, takie jak kapusta, brokuły, kalafior i brukselka.
Do roślin o dużych wymaganiach można zaliczyć także ogórki, cukinie, dynie, paprykę i pory, ale sposób nawożenia powinien zależeć od żyzności gleby oraz formy nawozu. Obornik kurzy nie zastępuje badania podłoża, zwłaszcza gdy grządka była już wcześniej regularnie zasilana.
Jak bezpiecznie stosować obornik kurzy?
Największe znaczenie ma forma nawozu. Świeży obornik jest ryzykowny, ponieważ może uwalniać amoniak i zawierać zbyt dużo łatwo dostępnego azotu. Nie należy układać go w dołku razem z rozsadą ani rozsypywać na powierzchni grządki tuż przed siewem.
Świeży obornik kurzy może spalić korzenie młodych sadzonek i uszkodzić kiełkujące rośliny. Zapach nierozłożonego nawozu może także przyciągać szkodniki, między innymi śmietkę kiełkówkę.
Gnojówka z obornika kurzego
Gnojówka sprawdza się wtedy, gdy potrzebujesz nawozu płynnego, ale nie chcesz stosować suchego materiału bezpośrednio przy korzeniach. Przygotuj ją w następujący sposób:
- Umieść obornik kurzy w pojemniku, który nie służy do przechowywania żywności.
- Dodaj wodę w proporcji 1:10, czyli jedną część obornika na dziesięć części wody.
- Pozostaw mieszaninę do przefermentowania, osłaniając pojemnik przed deszczem i ustawiając go z dala od pomieszczeń mieszkalnych.
- Przed użyciem dokładnie wymieszaj nawóz i podlewaj nim glebę wokół roślin, nie liście ani łodygi.
Czas fermentacji zależy od temperatury, wilgotności i rodzaju materiału. Gnojówka powinna stracić cechy świeżego nawozu, a jej użycie trzeba rozpocząć od ostrożnego podlewania niewielkiej części grządki. Nie zwiększaj stężenia ponad proporcję 1:10 bez wyraźnych zaleceń dla konkretnego produktu.
Kompostowanie i granulat
Kompostowanie miesza obornik z innym materiałem organicznym i pozwala ograniczyć jego agresywne działanie. Do grządki powinien trafić dopiero materiał dobrze rozłożony, bez intensywnego zapachu amoniaku i widocznych oznak świeżego nawozu. Po rozrzuceniu należy wymieszać go z glebą, zwykle na głębokości około 10–15 cm.
Dla ogrodu przydomowego najwygodniejszy jest obornik granulowany. Jest suszony, łatwiejszy do dozowania i zwykle pozbawiony zapachu, nasion chwastów oraz części organizmów, które mogą występować w świeżym materiale. Granulat stosuj zgodnie z etykietą, ponieważ jego koncentracja różni się między produktami. Nie dosypuj go na oko do dołków pod sadzonki.
Podczas nawożenia świeżym lub kompostowanym materiałem zachowaj odstęp między aplikacją a siewem. Najczęściej bezpieczniej zastosować go wcześniej i pozwolić, aby wymieszał się z glebą, niż nawozić tuż przed sadzeniem. W przypadku marchwi i pietruszki świeży obornik jest szczególnie niekorzystny także dlatego, że może przyciągać połyśnicę marchwiankę.
Obornik kurzy a inne nawozy naturalne
Nie każde warzywo potrzebuje tak silnego źródła azotu. W przypadku roślin o mniejszych wymaganiach albo na glebie już zasobnej lepszy może być łagodniejszy nawóz, dojrzały kompost lub mniejsza dawka granulatu.
| Warzywo | Wymagania pokarmowe | Czy stosować obornik kurzy? | Uwagi |
|---|---|---|---|
| Pomidor | Duże | Tak, po rozłożeniu lub jako granulat | Nie umieszczaj świeżego nawozu przy korzeniach. |
| Ziemniak | Duże | Tak | Wymaga zasobnej gleby, ale nadmiar azotu może opóźnić tworzenie bulw. |
| Kapusta i brokuł | Duże | Tak | Dobrze reagują na nawożenie organiczne, gdy materiał jest dojrzały. |
| Marchew | Umiarkowane | Raczej nie świeży | Lepiej uprawiać ją w drugim lub kolejnym roku po nawożeniu. |
| Rzodkiewka | Umiarkowane | Ostrożnie | Obornik może podnosić pH, a zbyt zasadowe podłoże sprzyja parchowi zwykłemu. |
W płodozmianie rośliny o dużych wymaganiach zwykle umieszcza się jako pierwsze po zastosowaniu dojrzałego obornika, a marchew, rzodkiewkę i inne warzywa korzeniowe później. Bobowate, takie jak groch i fasola, nie potrzebują dużych ilości azotu przez cały sezon, ponieważ mogą wiązać azot atmosferyczny przy udziale bakterii brodawkowych.
Najważniejsza zasada stosowania
Obornik kurzy daje dobre rezultaty pod warzywami żarłocznymi, ale wymaga mniejszej dawki i większej ostrożności niż łagodniejsze nawozy naturalne. Nie stosuj go świeżego pod rośliny. W ogrodzie amatorskim najbezpieczniejszy wybór to granulat użyty według etykiety, dobrze przekompostowany obornik albo gnojówka rozcieńczona w proporcji 1:10. Przy tym nawozie sprawdza się zasada: lepiej zastosować mniej niż doprowadzić do zasolenia gleby i spalenia korzeni.
