Bielenie drzew wapnem służy przede wszystkim ochronie przed ranami zgorzelinowymi, czyli pęknięciami kory wywołanymi gwałtownymi zmianami temperatury. Biała warstwa odbija promienie słoneczne, ogranicza nagrzewanie pnia i zmniejsza ryzyko przemarzania tkanek nocą. Nie jest to metoda zwalczania szkodników.
Jak powstają rany zgorzelinowe?
Zimą ciemna kora może silnie nagrzewać się podczas słonecznego dnia, mimo że powietrze pozostaje chłodne. Wyższa temperatura pobudza komórki znajdujące się pod korą. Tkanki tracą część zimowej odporności, a w pewnym sensie zostają przedwcześnie „rozbudzone”. Może też rozpocząć się wcześniejszy ruch soków.
Gdy po słonecznym dniu przychodzi mroźna noc, pobudzone tkanki gwałtownie się ochładzają i przemarzają. Skutkiem są podłużne pęknięcia pnia lub grubszych konarów, określane jako rany zgorzelinowe. Szczególnie narażone są młode drzewa oraz gatunki sadownicze, między innymi jabłonie, śliwy, czereśnie, grusze i wiśnie.
Największe ryzyko występuje po południowej i południowo-zachodniej stronie pnia. To tam promienie słoneczne najmocniej ogrzewają korę. Wapno rozjaśnia jej powierzchnię, dzięki czemu odbija część promieniowania. Pień nagrzewa się słabiej, a różnica między temperaturą tkanek w dzień i w nocy jest mniejsza.
Bielenie może też ograniczać przedwczesne pobudzenie drzewa do rozpoczęcia wegetacji. Ma to znaczenie zwłaszcza podczas ciepłej zimy, gdy roślina szybciej reaguje na słońce, a późniejszy mróz nadal może uszkodzić rozbudzone tkanki.
Mity o bieleniu i właściwy termin zabiegu
Wokół malowania pni wapnem powtarza się kilka nieścisłości. Najważniejsze fakty można uporządkować następująco:
- Wapno nie zabija szkodników zimujących w szczelinach kory. Biała powłoka działa przede wszystkim przez odbijanie promieni słonecznych, a nie owadobójczo.
- Najlepszym terminem jest druga połowa grudnia, ewentualnie okres do początku stycznia. Wtedy można zabezpieczyć pnie przed nasileniem zimowego nagrzewania.
- Bielenie wykonane dopiero w marcu lub kwietniu zwykle jest bezcelowe, ponieważ najważniejszy okres ochrony przed zimowymi wahaniami temperatury już minął.
- Jeśli deszcz zmyje powłokę, trzeba ją odnowić. Pnie powinny pozostać pobielone co najmniej do końca okresu największego ryzyka, zwykle do przedwiośnia.
Z tego powodu malowanie drzew w marcu, często spotykane na działkach, nie spełnia głównego zadania zabiegu. Nie chroni skutecznie przed uszkodzeniami, które mogły powstać w grudniu, styczniu lub lutym.
Czym przygotować mleko wapienne?
Do bielenia stosuje się mleko wapienne, czyli zawiesinę wapna palonego, będącego tlenkiem wapnia, w wodzie. Przyjmuje się proporcję około 1 kg wapna na 5 litrów wody. Do mieszaniny można dodać glinę, krochmal albo środek poprawiający przyczepność, ponieważ sama powłoka może być zmywana przez opady.
Bielenie jest profilaktyką, nie leczeniem. Jeśli kora już pękła, wapno nie sklei rany ani nie cofnie uszkodzeń. Jego zadaniem jest ograniczenie nagrzewania pnia przed wystąpieniem problemu.
Najważniejszy jest więc nie sam biały kolor pnia, lecz właściwy mechanizm jego działania. Zabieg wykonany w grudniu zmniejsza nagrzewanie kory i pomaga ochronić drzewo przed skutkami nagłych zmian temperatury.
