Oprysk olejowy wykonuje się przez dokładne pokrycie rośliny rozcieńczonym preparatem, który tworzy film odcinający powietrze zimującym jajom i larwom szkodników. Olej parafinowy stosuj wyłącznie przed rozwojem liści, natomiast preparaty na bazie oleju rydzowego mogą być łagodniejsze dla roślin już ulistnionych.
Po co wykonuje się oprysk olejowy?
To metoda fizyczna, a nie zabieg polegający na działaniu układowym. Cienka warstwa oleju oblepia jaja, larwy i niektóre dorosłe osobniki szkodników, ograniczając im dostęp tlenu. W ten sposób można zmniejszyć liczebność form zimujących na korze, pędach i w zakamarkach między gałęziami.
Oprysk stosuje się między innymi przeciwko przędziorkom, misecznikom i ochojnikom. Zabieg wykonuje się na drzewach owocowych, krzewach liściastych oraz iglakach, takich jak jabłonie, grusze, śliwy, świerki, sosny i tuje. Najwięcej sensu ma wtedy, gdy w poprzednim sezonie zauważono objawy obecności szkodników, na przykład złoża jaj, larwy miseczników albo galasy na iglakach.
Jaki olej wybrać?
Preparat dobierz przede wszystkim do fazy rozwojowej rośliny. Nie każdy olej można bezpiecznie stosować po pojawieniu się liści.
| Cecha | Olej parafinowy | Olej rydzowy |
| Zastosowanie | Formy zimujące szkodników na korze i pędach | Szkodniki na roślinach liściastych i iglastych |
| Bezpieczeństwo dla liści | Może uszkadzać młode liście i pąki po ruszeniu wegetacji | Zwykle łagodniejszy dla roślin z rozwiniętymi liśćmi |
| Termin | Przed pękaniem pąków, najczęściej pod koniec zimy lub na przedwiośniu | Zgodnie z etykietą preparatu, także w sezonie wegetacyjnym |
Do pierwszej grupy należą między innymi preparaty na bazie ciekłej parafiny, a także środki ogrodnicze, takie jak Treol 770 EC. Olej rydzowy zawiera między innymi preparat Emulpar 940 EC. Jest on często wybierany wtedy, gdy zabieg trzeba wykonać po rozwinięciu liści, ale zawsze należy kierować się aktualną etykietą środka.
Kiedy przygotować oprysk?
Oprysk parafinowy wykonuje się głównie na przedwiośniu, zanim rośliny rozwiną liście. Orientacyjnie przypada to na koniec lutego i marzec, ale termin zależy od pogody oraz tempa ruszania wegetacji. Zabieg przeprowadź w dzień bezwietrzny, bez opadów i bez zapowiadanych przymrozków. Temperatura powinna być dodatnia, zwykle zaleca się co najmniej około 5–8°C, jednak pierwszeństwo mają wskazania producenta konkretnego preparatu.
Przed rozpoczęciem sprawdź następujące warunki:
- Rośliny liściaste są jeszcze w fazie uśpienia, jeśli używasz oleju parafinowego.
- Nie ma silnego wiatru, deszczu ani ryzyka przymrozku po zabiegu.
- Opryskiwacz ciśnieniowy jest sprawny, a dysza nie jest zatkana.
- Na roślinach nie ma świeżych uszkodzeń, ran ani objawów przesuszenia.
Ostrzeżenie: olej parafinowy zastosowany po rozwinięciu młodych liści może wywołać fitotoksyczność, czyli uszkodzenie tkanek rośliny. Jeśli liście już się pojawiły, nie stosuj go „na wszelki wypadek”. Wybierz preparat dopuszczony do takiej fazy, na przykład środek na bazie oleju rydzowego, i przestrzegaj jego etykiety.
Jak zrobić oprysk olejowy krok po kroku?
Najbezpieczniej użyć gotowego preparatu przeznaczonego do ogrodu. Nie mieszaj różnych środków i nie zwiększaj dawki, aby poprawić działanie. W przypadku czystego oleju parafinowego w materiałach ogrodniczych spotyka się proporcję 100 ml oleju na 5–6 litrów wody, ale przy środku handlowym zawsze obowiązuje dawka podana na etykiecie.
- Oceń roślinę i wybierz preparat – sprawdź, czy znajduje się w fazie uśpienia, oraz poszukaj zimujących jaj, larw, miseczników lub galasów ochojników.
- Przygotuj ciecz – wlej do zbiornika część wody, dodaj odmierzoną ilość preparatu, a następnie uzupełnij zbiornik do wymaganej objętości. Mieszaj zgodnie z instrukcją producenta.
- Rozpocznij od górnych partii – prowadź lancę tak, aby ciecz docierała również do spodniej strony gałęzi, rozwidleń i zagłębień kory.
- Pokryj całą roślinę – oprysk powinien zwilżyć powierzchnię cienką warstwą. Nie doprowadzaj do obfitego kapania, ponieważ nadmiar preparatu nie zwiększa skuteczności i może obciążać dyszę.
- Sprawdź zakamarki – szczególną uwagę poświęć miejscom, w których zimują szkodniki, czyli spękaniom kory, nasadom pędów i przestrzeniom między gałęziami.
- Umyj sprzęt – po zakończeniu opróżnij opryskiwacz, przepłucz zbiornik, lancę i dyszę ciepłą wodą z dodatkiem mydła ogrodniczego, a następnie przepłucz je ponownie czystą wodą.
Najczęstszy błąd polega na pobieżnym opryskaniu tylko zewnętrznej strony gałęzi. Olej zadziała jedynie tam, gdzie rzeczywiście dotrze, dlatego dokładność aplikacji ma większe znaczenie niż zwiększanie stężenia.
Olej parafinowy najlepiej wykorzystać przed pękaniem pąków. Gdy roślina ma już liście, bezpieczniejszym wyborem bywa preparat na bazie oleju rydzowego dopuszczony do stosowania w tej fazie. Zawsze sprawdzaj etykietę, termin oraz dawkę konkretnego środka.
