Dziwaczek jalapa (Mirabilis jalapa) jest łatwy w uprawie, ale w Polsce wymaga ochrony przed przymrozkami. Nasiona wysiewaj w kwietniu pod osłonami, a rozsadę sadź do gruntu dopiero po 15 maja, w ciepłym miejscu i przy regularnym podlewaniu. Kwiaty pojawiają się od lipca do pierwszych przymrozków, otwierają się wieczorem i wydzielają słodki zapach.
Gdzie posadzić dziwaczka jalapa?
Dziwaczek najlepiej rośnie w miejscu ciepłym, osłoniętym od silnego wiatru i dobrze oświetlonym. Sprawdza się zarówno stanowisko słoneczne, jak i lekko zacienione. W głębokim cieniu roślina może słabiej kwitnąć, dlatego należy znaleźć kompromis między dużą ilością światła a ochroną przed przesuszeniem.
Podłoże powinno być żyzne, próchniczne, przepuszczalne i umiarkowanie wilgotne, najlepiej o odczynie zbliżonym do obojętnego. Dziwaczek rozrasta się na boki, więc nie sadź roślin zbyt gęsto. Jego kwiaty otwierają się późnym popołudniem i pachną przez noc, dlatego dobrym miejscem będzie rabata przy oknie, tarasie, ławce lub altanie.
| Czynnik | Wymagania |
|---|---|
| Stanowisko | Ciepłe, słoneczne lub lekko zacienione, osłonięte od wiatru |
| Gleba | Żyzna, próchniczna, przepuszczalna i umiarkowanie wilgotna |
| Podlewanie | Regularne, częstsze podczas upałów i w uprawie pojemnikowej |
| Nawożenie | Nawozy do roślin kwitnących z fosforem i potasem, przy ograniczonej ilości azotu |
| Rozstawa | Około 40–50 cm między roślinami |
Jak wysiać dziwaczka i przygotować rozsadę?
Nasiona wysiewa się w kwietniu do pojedynczych doniczek lub pojemników ustawionych w jasnym, ciepłym miejscu. Możesz wcześniej namoczyć je przez około 24 godziny, co ułatwi rozpoczęcie kiełkowania. Podłoże powinno być lekkie i przepuszczalne, a po siewie należy je delikatnie zwilżyć.
Gdy siewki podrosną, trzeba je zahartować. Przez około dwa tygodnie wystawiaj je codziennie na zewnątrz, początkowo na krótko, a następnie stopniowo wydłużaj czas pobytu na świeżym powietrzu.
Siew i przygotowanie rozsady przebiegają w kilku etapach:
- Wysiej nasiona w kwietniu do pojedynczych doniczek z lekkim podłożem.
- Ustaw pojemniki w jasnym miejscu i utrzymuj umiarkowaną wilgotność ziemi.
- Po wzejściu roślin rozpocznij hartowanie, wystawiając je na zewnątrz w ciepłe dni.
- Po około dwóch tygodniach przygotuj rozsadę do posadzenia w ogrodzie.
Jak sadzić dziwaczka jalapa do gruntu?
Rozsadę przenieś na stałe miejsce dopiero po 15 maja, czyli po terminie określanym jako zimna Zośka. Dziwaczek jest bardzo wrażliwy na mróz. Nawet krótki nocny spadek temperatury może uszkodzić młode pędy, dlatego przy chłodnej prognozie lepiej odłożyć sadzenie o kilka dni.
Przed sadzeniem spulchnij ziemię i wymieszaj ją z kompostem. Rośliny umieszczaj w odstępach około 40–50 cm, ponieważ szybko rozrastają się wszerz. Po posadzeniu podlej je obficie, ale nie pozostawiaj wody w zagłębieniach.
Rozsadę sadzi się w następujący sposób:
- Wybierz ciepłe, zaciszne miejsce z żyzną i przepuszczalną glebą.
- Spulchnij podłoże i usuń chwasty konkurujące z młodymi roślinami.
- Wykop dołki nieco większe od bryły korzeniowej, zachowując odstępy 40–50 cm.
- Umieść sadzonki na tej samej głębokości, na której rosły w doniczkach.
- Ugnieć lekko ziemię, podlej rośliny i w razie potrzeby rozłóż wokół nich ściółkę.
Nie sadź dziwaczka przed 15 maja. Jeśli w Twojej okolicy przymrozki występują później, poczekaj do czasu, gdy noce będą już wyraźnie cieplejsze.
Jak pielęgnować dziwaczka, aby obficie kwitł?
Najważniejsze zabiegi pielęgnacyjne to podlewanie, nawożenie i ograniczanie konkurencji chwastów. W czasie upałów podlewaj roślinę regularnie, zanim ziemia całkowicie przeschnie. Dziwaczek uprawiany w donicy potrzebuje wody częściej niż okaz rosnący w gruncie, czasem nawet codziennie. Podlewaj podłoże, a nie liście i kwiaty, aby ograniczyć ryzyko chorób grzybowych.
Nawożenie rozpocznij po przyjęciu się roślin. W okresie kwitnienia wybieraj nawozy do roślin kwitnących, zawierające więcej fosforu i potasu. Nadmiar azotu może pobudzać rozwój liści kosztem kwiatów. Kompost lub dobrze rozłożony obornik najlepiej wymieszać z ziemią jeszcze przed sadzeniem.
W sezonie zwróć uwagę na następujące czynności:
- Podlewanie – utrzymuj podłoże lekko wilgotne, szczególnie podczas suszy i w uprawie pojemnikowej.
- Nawożenie – stosuj preparaty do roślin kwitnących z przewagą fosforu i potasu, zgodnie z dawką na opakowaniu.
- Ściółkowanie – użyj kory, kompostu lub innego materiału organicznego, aby ograniczyć parowanie i wzrost chwastów.
- Odchwaszczanie – usuwaj chwasty zwłaszcza wtedy, gdy rośliny są jeszcze młode i słabiej rozrośnięte.
Pojedyncze kwiaty otwierają się zwykle późnym popołudniem i przekwitają rano. W pochmurny dzień mogą pozostać otwarte dłużej. Dziwaczek kwitnie od lipca aż do pierwszych jesiennych przymrozków.
Czy dziwaczka można przezimować?
W polskim klimacie dziwaczek najczęściej uprawia się jako roślinę jednoroczną, ale jego zgrubiałe, bulwiaste korzenie można przechować. Jesienią, przed nadejściem mrozów, wykop karpy, oczyść je z ziemi i umieść w skrzynce z suchym torfem lub piaskiem.
Przechowuj je w chłodnym, suchym i zabezpieczonym przed mrozem miejscu. Podłoże nie powinno być mokre, ponieważ korzenie mogą zgnić. Wiosną wysadź je do gruntu dopiero po ustąpieniu ryzyka przymrozków, podobnie jak karpy dalii.
Dziwaczek jalapa odwdzięcza się obfitym kwitnieniem, gdy ma ciepłe stanowisko, dostatecznie wilgotną glebę i nawożenie nastawione na rozwój kwiatów. Najważniejszy termin pozostaje niezmienny – do gruntu sadź go dopiero po 15 maja.
